Wyraźnym ciosem dla Bogdana Święczkowskiego okazała się decyzja Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz), wydana w sprawie dotyczącej czterech sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Jak podkreślają eksperci, prezes TK musi się jej podporządkować, a argumenty Karola Nawrockiego o sporze kompetencyjnym między prezydentem a Sejmem nie zwalniają go z obowiązku wykonania decyzji ETPCz.
Europejski Trybunał Praw Człowieka zmienia zasady gry
6 maja ETPCz wydał zabezpieczenie, w którym nakazuje Polsce powstrzymanie się od utrudniania wykonywania funkcji przez czterech sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa została wniesiona przez Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego, Marcina Dziurdę oraz Annę Korwin-Piotrowską — czworo spośród sześciu sędziów wybranych przez Sejm 13 marca 2026 r.
Jak wygląda sytuacja czwórki sędziów TK?
Prezydent Karol Nawrocki nie przyjął ślubowania od tych sędziów w Pałacu Prezydenckim. Złożyli oni jednak ślubowanie wobec prezydenta 9 kwietnia w Sejmie i dostarczyli stosowne dokumenty do Kancelarii Prezydenta. Mimo to prezes TK Bogdan Święczkowski uznał, że osoby te nie objęły urzędów sędziowskich.
Problemy interpretacyjne i niejasności proceduralne
Prawnicy podkreślają, że niezależnie od ewentualnego orzeczenia TK w sprawie sporu kompetencyjnego, decyzja ETPCz zachowuje pełną moc i musi zostać wykonana natychmiast. Lekceważenie jej grozi poważnymi konsekwencjami, w tym odpowiedzialnością karną dla prezesa Trybunału.
„Moim zdaniem nie ma żadnego sporu kompetencyjnego, ponieważ Sejm nie żąda, aby ślubowanie odbyło się w jego murach, a przede wszystkim prezydent nie wypowiada się w sposób jednoznaczny, przyjmując lub odmawiając ślubowania” – podkreśla dr Joanna Juchniewicz.
Konstytucjonalistka o pierwszeństwie prawa międzynarodowego
„Ślubowanie reguluje prawo ustawowe, a zgodnie z art. 9 Konstytucji RP stosuje się zasadę pierwszeństwa prawa międzynarodowego. Dlatego Polska jest związana orzecznictwem europejskich trybunałów” – zaznacza dr Juchniewicz.
„Polski Trybunał Konstytucyjny może rozstrzygać rzekomy konflikt kompetencyjny, ale nadal będzie związany orzeczeniami europejskich instytucji. Obecnie mamy do czynienia z zabezpieczeniem ETPCz, a nie z ostatecznym wyrokiem.”
Profesor Marek Chmaj: Prezes TK musi respektować prawo
Profesor Marek Chmaj wskazuje, że Trybunał Konstytucyjny nie ma prawa uchylać postanowień ETPCz swoimi decyzjami. „To nie jest spór kompetencyjny, jak twierdzi prezydent. Prezes Święczkowski powinien uznać obowiązujące prawo i umożliwić czterem sędziom realizowanie ich funkcji zgodnie z postanowieniem ETPCz, bo inaczej może ponieść odpowiedzialność karną” – komentuje konstytucjonalista.
Podsumowanie sytuacji prawnej i politycznej
Decyzja ETPCz rzuca nowe światło na funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego w Polsce. Stanowi poważne wyzwanie dla planów Bogdana Święczkowskiego oraz narracji kierownictwa TK, które dotąd kwestionowało wiążący charakter ślubowania sędziów wybranych przez Sejm. W świetle opinii prawników niezbędne jest poszanowanie orzeczeń międzynarodowych, a ich ignorowanie może prowadzić do dotkliwych konsekwencji prawnych.